جاذبه های بومگردی ( اکوتوریسم ) الموت و رودبار
تحقیق از علی حیاتی
- جاذبه های تاریخی :

  منطقه تاریخی الموت و رودبار با وجود قلاع افسانه ای اسماعلیه نزاری در حد ناحیه ای اکوتوریستی مطرح می باشد كه ارزش جهانی دارد. وضعیت جغرافیایی این سرزمین و بافت روستایی نسبتاً خالص و دست نخورده ی آن  نیز اگر به پیشینه ی تاریخی آن افزوده شود، مجموعه ای به نسبت كامل از گونه ی بسیار زیبای فرهنگی اجتماعیـ روستاییـ ایران در این سرزمین قابل مشاهده است. با این كه تمام آیین ها و سنت های آن منطبق بر مكتب تشیع است، در نوع خود از ویژگی های خاصی برخوردار است. زبان و گویش های محلی آن نیز بسیار زیبا و زبان مراغی ها رازی است ناگشوده. مردمی كه در پهنه كوهستان راه ماندگاری و دوام خود را از دیر باز یافته و همیشه مایحتاج زندگی خود را بنا به نیاز، از دل طبیعت بدست آورده، و حتی وسایل ضروری زندگی شان را با دست خود ساخته و در سر پناه روستایی خود بر بافته خود خوابیده و خانه و كرسیهای شان را با حاصل دست خود گرم كردهاند . تا اینكه امروزه فن و تكنولوژی آرامش زندگی شان را بهم زده و رونق صنعتِ دست ِشان كاهش یافته است.

- آثار باستانی و تاریخی  
 
 ـ قلعه الموت
ـ قلعه لمسر(یا لمبسر)
ـ میمون دژ
ـ بناهای سنگی قبرستان حسنآباد و آرامگاه سنگی شاه كوه
ـ قتلگاه و بنای هجده تن
- امامزاده زرآباد و چنار خونبار

-آیینها و سنتها  
  درخصوص اعتقادات به مراسم مذهبی در این سرزمین و با توجه به این كه تمام مردم آن مسلمانِ شیعه هستند، تفاوت چندانی در مناسك و عقاید آنان دیده نمی شود. اعتقادات مذهبی ایشان در چارچوب عقاید شیعی ایرانیان می باشد. نذرها، اعتقاد به امام زادهها و دعا ها، سوگواری ها، تعزیه و جشن ها، مراسمی هستند كه هر كدام با شوروشوقی خاص در میان مردم این سرزمین برگزار میشوند .
.  
- جشنها و مراسم:
  مراسم و جشن ها را می توان به عنوان بخشی از آداب و رسوم و فرهنگ مردم این منطقه دانست، كه بن مایهای از تاریخ و فرهنگ كهن این مرز و بوم دارد. و امروزه در غالب این جشنها قابل رویت میباشد. كه مهم ترین جشنها عبارت از عید نوروز، جشن عروسی، تولد، ختنه سوران، جشن فندق، جشن گل گندم و... میباشد.  
 
- زبان وگویش :
  زبان و زبانشناسی روشی است كه می تواند چون باستان شناسی گره از مشكلات تاریخ و قدمت این سرزمین بگشاید. تاریخی كه چون گنج نهان است و برای عیان شدن دست نیاز به سوی اهل علم دراز كرده است.  
  از زبان بومی ابتدای این سرزمین هیچ آگاهی در دست نیست. با توجه به تحقیقات به عمل آمده، بیشتر مردم به گویش گیل و دیلم تكلم میكنند.گروه كمی نیز با فارسی لهجه دار حرف می زنند. گروهی از مردم نیز به زبان تركی حرف می زنند که در رودبار الموت و یك روستا در روبار شهرستان مستقراند و گروهی دیگر به زبان كردی در بین خودشان صحبت می كنند. ولی همه ایشان به غیر از خودشان با بقیه مردم به زبان بومی و فارسی لهجه دار حرف می زنند.
گروهی دیگر از مردمان این سرزمین به زبانی غیر از همه ی زبانها و گویشها صحبت می كنند كه به مراغیان معروف اند و زبان آنها به نام زبان مراغی شناخته شده است. یار شاطر این زبان را بازمانده زبان مادها میداند كه از كهنترین زبان موجود در منطقه میباشد  (یارشاطر.1349ص169-170) .
 - صنایع دستی  
  از دیر باز صنایع دستی متنوعی در كل منطقه رواج داشته است. این صنایع روستایی دارای رونق نیز بوده و غیر از بر طرف کردن نیازهای مبرم و ضروری خود مردم منطقه از فروش مازاد آن ـ به خارج از منطقه ـ نوعی كسب و درآمد نیز برای آنان در بر داشته است. بهطور كلی صنایع دستی غالب منطقه از نوع بافتنی است كه توسط زنان و مردان انجام می گیرد. بافتنی هایی كه زنان مشغول بافت آن هستند عبارتاند از قالی، گلیم، جاجیم، چادر شب، چوقا، سبدهای كوچكی به نام چالْك، آبكش، نان بند و چِپی ـ وسیله ای كه نان را برای سرد شدن روی آن پهن میكنند ـ ،و مردان عهدهدار بافتن سبدهای بزرگ حمل میوه، سبد كندوهای زنبور عسل و نمد مالی هستند.
 - جاذبههای طبیعی
   دورنمایی از دیدنی های سرزمین الموت و رودباررا میتوان پس از عبور از پیچ و خم های جاده، و گذشتن از گردنه قسطین لار مشاهده كرد، كه در هنگام گذشتن از این پیچ و خم ها یكی پس از دیگری خود نمایی می كنند. دره بزرگ الموت، جریان شاهرود پر آب و جنگلهای زیبا، كوههای بلند پر برف البرز و یخچال های طبیعی آن و سرانجام دریاچه زیبایی كه در پشت كوه ها و كوهپایه ها پنهان است، را میتوان یافت.
  هر نقطه از این سرزمین، زیبایی خاص خود را دارد. هر چشمانداز دریچهای است به سوی زیبایی دیگر و جاذبهای بهتر، گویی توصیف بهشت موعود است و افسانه بهشت اسماعیلیان را به خاطر میآورد. تا آن جا كه انسان می خواهد هیچ چیز را جا نگذارد. بدون شك هر گردشگر علاقهمند، شیفته ی طبیعت و زیبایی های این سرزمین می شود. وصف آن در قالب كلام نمی گنجد و توصیف آن از قدر و زیبایی آن می كاهد. باشد كه هر كس خود بیننده ی آن باشد كه در ای نجا به طور خلاصه به برخی از آن ها اشاره می شود:  
ـ كوه ها:  
  سرزمین الموت با امكانات بالقوه كوهستانی دارای كوه های زیادی میباشد كه از لحاظ كوهنوردی از اهمیت ویژهای برخوردار میباشند.
- غارها:  
  براساس اطلاعات موجود از بومیان، تعدادی غار در منطقه موجود می باشد كه به غیر از چند تای آن، از بقیه اطلاع کتبی در دست نیست و جز بومیان كسی از آن اطلاعی ندارد .
 ـ رودخانه ها  
  الموت رود از ارتفاعات هفت خانی سلسله جبال البرز سرچشمه می گیرد و پس از دریافت آبِ  بیش از پانزده رود دیگر به صورت رودخانه ای  پرآب جریان می یابد. و در جنوب صایین كلایه، اندج رود نیز به آن پیوسته و رودخانه الموت را میسازد.  
رودخانه شاهرود از به هم پیوستن الموت رود و طالقان رود در شمال غربی روستای شیر كوه تشكیل یافته كه همواره تا آخر بهار طغیانی است و آب آن با گل و لای فراوان همراه است. شاهرود پس از طی مسافتی زیاد به سد سفید رود می ریزد.  
ـ جنگل ها:  
  جنگلهای این سرزمین از نوع طبیعی است كه در حدود ارتفاعات بالای دو هزار متر قرار دارند. این جنگلها به صورت پراكنده روییده و ذخیره گاه ژنتیكی درختانی مانند ارش، زالزالك، بلوط، گردوی وحشی، آلوجنگلی، بادام كوهی و پسته وحشی می باشد. این جنگلها از نوع انبوه و تُنُک میباشند كه در 36 نقطه از این سرزمین قرار دارند. جنگلهای وناش، هنیز، باغدشت و ایلان از نوع انبوه می باشند. میزان این جنگل در حدود 13 هزار هكتار است كه 10 هزار هكتار آن در منطقه رودبار الموت شرقی و 3 هزار هكتار آن در منطقه رودبار الموت غرب (رودبار شهرستان سلبق ) میباشد.(اداره جنگل بانی رودبار الموت).
 ـ دریاچه اُوان:
دریاچه ای است دایمی با وسعت 8/9هكتارمعادل 89000 متر مربع (با احتساب حاشیه سبز) در ارتفاع 1825 متری از سطح آبهای خلیج فارس، كه در مختصات جغرافیایی ً36 و َ26 و ْ50 طول شرقی و ً3 و َ29 و ْ36 عرض شمالی در 85 كیلومتری (فاصله راه زمینی) شمال شرقی شهرستان قزوین واقع شده است.  
دریاچه اُوان یکی از ده دریاچه مهم آب شیرین ایران است ، این دریاچه که در حلقه چهار روستای اُوان ، وربن ، زواردشت و زرآباد در منطقه الموت استان قزوین قرار دارد ؛ از محیط خارجی خود آبی را به طور مستقیم دریافت نمیكند و تنها از آبِ چشمههای موجود در كف دریاچه تغذیه میشود. اکوسیستم این دریاچه بسیار غنی ، متنوع و در عین حال حساس بوده و شامل انواع گونه های گیاهی و جانوری آبزی و کنار آبزی می باشد.

برای اجرای فعالیت های بومگردی ( اکوتوریسم ) در الموت می توانید به طور مستقیم با فعالان جامعه محلی از طریق فرستادن ای میل در قسمت تماس با ما در تارنمای الموت به نشانی زیر یا تلفن 09127136982 آقای حیاتی تماس بگیرید .
www.alamoot.org - E-mail:info@alamoot.org